نگهبان در نگاهش هیچ تردید یا ترحمی دیده نمی‌شد. گفت: «بلند شو، باید بری انفرادی.» در راهروی زندان همه‌چیز معمولی بود. صدای درهای فلزی، بوی سوپ رقیق و همهمه‌های گنگ. و  زندانی محکوم‌به‌حبس ابدی که آواز  “ای دوست” را سر داده بود. اما برای من، هر کدام معنی تازه‌ای داشت؛ هر قدمی که بر‌می‌داشتم مانند پیمانِ بارهاشکسته‌ای بود. لرزان و بی‌اعتبار. آسمان خاکستری بود، همان آسمانی که همیشه بود اما امروز دیگر معنی غربت داشت. و من هر چیزی که می‌دیدم برای آخرین بار بود. چه‌قدر دلم برای همه‌چیز تنگ شده بود. نگهبان چیزی گفت: «صبور باش. گاهی وقتا توی زندگی آدم هیچ‌کاری ازش برنمیاد.» حق با او بود؛ ما هردو کاری ازمان بر نمی‌آمد.

آن روزها درمانده بودم و شرمنده. بدبیاری‌های ریز و درشتم کم نبود. بیکاری و تماس‌های پی‌درپی طلب‌کارها بحران آن روزهایم بود. نوعی بحران که آدم را ناگهان نابود نمی‌کند؛ آدم را ذره‌ذره خرد می‌کند. و همین من را به نقطه‌ای رسانده بود که با خود گفتم: «من‌که آدم بدی نیستم. فقط تحت فشارم. فقط همین یک‌بار.» این جمله‌ی کوچک، تردیدهایم را کنار زد. شهر، بی‌ستاره بود و شب‌آلود. شبیه بخت من. لحظه‌ای که روی پشت بام نفسم را حبس کردم و عزمم را جزم، باد گرم هنوز از حرکت وانمانده بود. کولرِ آبی را به کناری کشیدم. نگاهم به ژرفای سیاه کانال افتاد. مربعی به جهنمی سیاه و زنگ‌زده. قبری گالوانیزه به اندازه‌ی عرض شانه‌هایم.

روایت فرار جولیا از اردوگاه آشْویتس بیست و یکم  ژانویه ۱۹۴۴ ، زنی از سرما خود را در آغوش گرفته بود. سرد بود و مه‌گرفته. تاریک و خاموش. اردوگاه در خوابی فرو رفته بود که بوی مرگ می‌داد. شب، زنی را در خود می‌فشرد که دیگر چیزی برای ازدست‌دادن نداشت. فقط امیدی لرزان که در دلش مانده بود. نورافکن، لحظه‌ای بر جولیا تابید. به سرعت خود را کنار کشید و در پستوی بوته‌ای پنهان شد. صدای قدم‌های نگهبان، نزدیک و دور می‌شد. جولیا نفسش را نگه داشت. هر صدای کوچکی می‌توانست پایان همه‌چیز باشد. اما در ژرفای تاریکی، نوری در دلش بود که از هیچ نگهبانی پیروی نمی‌کرد. نگهبان دور شد. زمانش فرارسیده بود. همین

در سلول شماره دوازده،اسیری روزهای رفته‌اش را با خط‌های موازی بر دیوار می‌خراشید،بی‌آن‌که بداند رهایی در سایه‌ی کدامین خط در کمین نشسته است.و زمان، از میان انگشتانش می‌گریخت،و در هر گریز، روزی، ماهی و سالی می‌مرد. سکوت، خمیازه می‌کشد.تاریکی، با باریکه‌ی نوری از لابه‌لای دریچه‌ی آهن، از معنا تهی می‌شود.و من؛ نگاهبانِ واپسینِ دیوارهایِ سردم. پنج سال، هر صبح، کلیدی چرخاندمدر قفسی که هیچ پرنده‌ای در آن آواز رهایی سر نداد.پنج سال، چشم در چشم اسیری دوختمکه از دشمنی تهی شده بود. او می‌گفت:«صبح‌به‌خیر، سروان.»و من سکوت می‌کردم،چرا که مهربانی، سال‌ها بود در گلویم مرده بود. او دوست من نبود.اما آدمِ تنها، به اشک‌ها هم عادت می‌کندبه پژواک قدم‌هایی که هر روز از انتهای سلول